Η συνειδητοποίηση του «νιτσεϊσμού» ως ελληνισμός. Τα περιοδικά Τέχνη και Διόνυσος

Σύμφωνα με τα περιοδικά «Τέχνη» και «Διόνυσος», ο Νίτσε αποτελεί την τελευταία λαμπρή έκφραση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Οι Έλληνες της εποχής τους, οφείλουν να συλλάβουν τον ελληνισμό ως νιτσεϊσμό και να συγκροτήσουν μία ελληνική εθνική συνείδηση της οποίας τα θεμέλια θα πρέπει να στηρίζονται στη φιλοσοφία του Νίτσε.

Οι λόγοι αυτής της άποψης των δύο περιοδικών είναι οι ακόλουθοι: Επειδή η Ελλάδα ήταν εκείνη την εποχή σε καθεστώς παρακμής, έχοντας ηττηθεί από την Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1897, και επειδή – σύμφωνα με την ερμηνεία των δύο περιοδικών – η νιτσεϊκή φιλοσοφία ήταν η φιλοσοφική έκφραση της πολιτικής του Βίσμαρκ η οποία οδήγησε τη Γερμανία σε ακμή και σε πολεμικές νίκες, θα αρκούσε η συνειδητοποίηση του ελληνισμού ως νιτσεϊσμού, η διαμόρφωση της ελληνικής εθνικής συνείδησης ως νιτσεϊκής για να ξεπεράσει η Ελλάδα την παρακμή και να καταστεί ξανά νικηφόρα. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, τα δύο περιοδικά, με πολλούς τρόπους, προσπάθησαν να καταστήσουν γνωστή τη σκέψη του Νίτσε στους αναγνώστες τους και να τους πείσουν να την αποδεχθούν.

Η μελέτη στη συνέχειά της παρουσιάζει αναλυτικά όλη αυτή την προσπάθεια των δύο περιοδικών και στο τέλος της εξετάζει την ερμηνεία της νιτσεϊκής φιλοσοφίας την οποία διατυπώνουν τα δύο περιοδικά και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για παρερμηνεία της.

 

Το παίγνιο του κόσμου και η προβληματική μιας μη μεταφυσικής κατεύθυνσης του στοχασμού

Το παίγνιο του κόσμου και η προβληματική μιας μη μεταφυσικής κατεύθυνσης του στοχασμού· η σύνδεση εντός αυτής της φράσης δεν σημαίνει μία σύνδεση μεταξύ του παιγνίου του κόσμου και της προβληματικής μιας μη μεταφυσικής κατεύθυνσης του στοχασμού, η οποία παράλληλα – και κυρίως – προεξαγγέλλει το παίγνιο του κόσμου ως σήμα μιας μη μεταφυσικής κατεύθυνσης.

       Κινούμενη πέρα από την άποψη αυτή, που – ακολουθώντας την εκ μέρους του Νίτσε ανάγνωση του Ηράκλειτου – ασπάστηκαν οι Heidegger, Fink, Αξελός και Derrida, η έρευνά μας θεωρεί ότι το παίγνιο του κόσμου δεν αποτελεί σήμα μιας μη μεταφυσικής κατεύθυνσης του στοχασμού, και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το πρόβλημα της ανεύρεσης μιας σκέψης που θα σηματοδοτεί μία μη μεταφυσική κατεύθυνση, δεν μπορεί, όπως μας έδειξε η μελέτη της σκέψης του παιγνίου του κόσμου, να επιλυθεί όσο ομιλούμε για το πρόβλημα ενός μη μεταφυσικού στοχασμού για το είναι του κόσμου και αγνοούμε το πρόβλημα ενός μη μεταφυσικού είναι του στοχασμού· όσο αγνοούμε, ή υποτιμάμε, ότι η υπέρβαση της μεταφυσικής στο είναι της σκέψης είναι η πρωταρχική προϋπόθεση για να είναι η σκέψη πέρα από οποιαδήποτε μορφή της μεταφυσικής.

Η υπέρβαση της μεταφυσικής όσον αφορά το είναι της σκέψης, επιτυγχάνεται με την παρουσία της αβύσσου (Abgrund) στο είναι-θεμέλιο (Grund) της σκέψης· πρόκειται, δηλαδή, αφενός για τημετατόπιση της παρουσίας της αβύσσου από τη σκέψη για το είναι στο είναι της σκέψης, και, αφετέρου, για την πρωταρχικότητα της αβύσσου όσον αφορά το είναι της σκέψης σε σχέση με μια σκέψη για το είναι ως θεμέλιο-άβυσσο. Και η άβυσσος αυτή, η άβυσσος της ανωνυμίας, δεν μπορεί να λεχθεί ότι δηλώνει μία μη μεταφυσική κατεύθυνση, παρά μόνον καταχρηστικά· γιατί η παρουσία της αβύσσου στο είναι-θεμέλιο της σκέψης δεν παραπέμπει τη σκέψη πουθενά – ούτε πουθενά την κατευθύνει.

Εκδόσεις Παπαζήση, Νικηταρά 2 & Εμμ. Μπενάκη, 106 78 Αθήνα, τηλ. 2103822426

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Nietzsche, φιλόσοφος της πολλαπλότητας και της μάσκας

Υπόθεσή μας, την οποία τελικά και υιοθετεί η έρευνά μας αυτή, είναι ότι η πολλαπλότητα είναι η κατ’ εξοχήν κατηγορία της σκέψης του Νίτσε που οντολογικά δεν ανάγεται σε τίποτε άλλο – η θέληση για δύναμη δεν είναι παρά η έκφραση της ενότητας, ενοποιούσα αρχή του πρωταρχικού πολλαπλού. Έννοια-κλειδί για την διερεύνηση της προαναφερθείσας υπόθεσης αποτελεί η έννοια της μάσκας.

Παράλληλα, μέσα από την πορεία της έρευνάς μας, φωτίζονται διαφορετικά: όχι μόνον η θέση της κατηγορίας της πολλαπλότητας, της θέλησης για δύναμη, της μάσκας στη σκέψη του Νίτσε, αλλά και η σχέση του Νίτσε με τον Σωκράτη (και τον Πλάτωνα), η έννοια του τραγικούο μηδενισμός, ο ρόλος της φαντασίαςη τέχνητο σώμαη περιπλάνηση, καθώς επίσης ο λόγος της υποψίας που επιτρέπει στο στοχασμό να κινηθεί πέρα από την ενότητα και το απόλυτο, προς την αυθεντικότητα της πολλαπλότητας και της μάσκας· ένας τέτοιος στοχασμός, έχοντας καταστεί ά-οικος –δηλαδή στοχασμός της ατοπίας και της περιπλάνησης, στη θέση της συμφιλίωσης, της ανοχής ή της σύνθεσης, θέτει το μεταξύ· έτσι αναδεικνύεται αυτός, και ο λόγος που τον εκφράζει, πολυσήμαντα επικίνδυνος – και ίσως για αυτό απεριόριστα ανοιχτός και απαγορευμένος.

Εκδόσεις  Παπαζήση, Νικηταρά 2 & Εμμ. Μπενάκη, 106 78 Αθήνα, τηλ. 2103811416

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟΥ